A̱gwam A̱byii̱k Audley Moore ma̱ng Jhya Kau A̱guguut A̱fi̱rika
Audley A̱gwam A̱byii̱k Moore (zwat aninai 27, 1898 – zwat fwuon 2, 1997) a̱ ku yet a̱tyo kwan danian cet á̱niet si a̱meri̱ka mang a̱dundyung a̱yin a̱ buia̱ a̱ya a̱kpandang ba cat tan kai ntam nang nggu nyia a̱ni á̱niet nang Marcud Garvii, Nelson Mandela, Winnie Mandela, Rosa Parks, mang Jesse Jackson.a̱ ku yet a̱ bandang a̱yin wa ma a̱kwak a̱son ba̱t ma ghughuut a̱niet kwan cet aniet huni ma a̱meri̱ka a̱wot a̱si yet a̱tyo a̱ tsaa sot si a̱fai Afi̱ri̱ka. Delois Blakely wa ku yet a̱tyi beauang nggu hi si̱ bai̱ a̱lyia̱ 20. a̱wot Blakely si shyia̱ shyii ma tyok a̱nit ghaná a̱ si yet (A̱gwam A̱byii̱k).
shyii nggu ma̱ng byin nggu
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]A̱ ku bin A̱gwam A̱byii̱k Audley Moore ma a̱fai a̱keayang ibe̱riá, ma̱ ayang nggu hu Ella a̱wot ma a̱tyia̱ nggu hu St. Cyr Moore a̱tuk 27 zwat anatat, 1898. a̱tyia̱ nggu hu, St. Cyr Moore, ku nyia̱ tam a̱tyu chok a̱li khwuii si̱ Iberiá Pari̱d.a̱ nyia̱ nyiang ka tat a̱ si shyia̱ yet a̱tyia si mman aninai. din jen nang nggu nyiang mang Ella Moore, a̱gwam a̱byii̱k moore wa ku yet a̱yanga̱li ka mami kakap angyuuk nggu ka atat, Lorita mang Eloise. ma nang ba yet mman a̱ni, Moore mang a̱shushuo nggu ba si̱ nyia̱ fang tat a̱ghyi mba hu ma a̱vwuo fang ban gyei din shong Saint Catherine’s a̱vwuo fsng si̱ a̱niet katolika
a̱yang nggu moore ku nsaan nang nggu yet a̱lyia̱ ataa wa,a̱wot nggu mang a̱ya nanyuuk nggu ku ba kaniam a̱ si̱ naat ma mba swat mang a̱yang a̱khoop mba hu. a̱yang akhoop nggu hu, Nora Henry, a̱ ku byin nggu din jen khwoo wa,a̱ wot a si kyiak a̱tyia mba hu nang nggu ni yet a̱ badidai ban nggon,a̱wot ayang mba hu wa si yet a̱tyo nan moore mang aya nangyuuk nggu ba shyii dyuo ani.a̱wot moore mang a̱ya nangyuuk nggu ka na bwuok swat mba hu si̱ naat a̱fai ó̱lan, si̱ swan mang a̱tyia̱ mba hu a̱wot a̱ si khuu nang moore ni shyia̱ tutu fang a̱naai danian ā̄nia wa a̱si fwung gang nggu hu.
nkyang a̱tyia̱ mba na kumin a̱gwam a̱byii̱k moore mang a̱ya nanyuuk nggu ba ba shyia̱ a̱ni, nanyuuk a̱tyia̱ mba hu si̱ san a̱eot a̱si fi̱n mba a̱sak toosa a̱li ka a̱wot ba damin kyang ma bwuák mba na.danian ba swan ba̱t a̱wot ba yet a̱niet cucuk ma swanta huni, Moore si kyan mu̱l si̱ a̱tyis̱ nggu hu a̱ naat lyiap a̱wot a̱si lyiap ba̱t a̱ si kyisk kurum hu a̱tan nyio ba na swan mami a̱ni. dabian gu shyia̱ tam bat a̱niey pyia̱ a̱ si bwoi a̱la nyia̱ a̱lyia nggu ka tst gu nyia̱ tam wu danian bat ba ka shyia̱ kyang ya ma kyang a̱ na beayang nggu ms a̱nanyuuk nggu ba
ba nwui sot a̱gguguut kwan danian a̱niet nang ba ni yet mang ba shyii ani ba, nggu moore wa mang a̱ya nanyuuk nggu ba wa lyiat mang aniet ba swan kpamkpaan ma mba ani ba bai̱ ba chong dun ma a̱gguguut kwan cet aniet ani din jen zwang si swanta nang a̱ku nyia̱ a̱ni danian ba beayang dundyung a̱niet ba nyia̱ tam shan a̱ni nang ba li nyia a̱niet chok a̱niet si a̱merika hu beayang a̱shong byia̱ a̱ sa wot dundyung a̱niet ba. a̱nanyuuk nggu Eloise wa ku tsaa tam a̱na bai beayang a̱niet ke a̱yet a̱dundyung ke a̱shing wa ma álabá̱ma; a̱ ku staa tam hu ni ma nok nang a̱ tyiak shyii ba nang a̱dundyung a̱nietctam shan si̱min naat ba fwung a̱ja, kyang nang a̱shing byia̱ ni shyia tnkai nyiyang a̱wa
ma 1919, Moore si shyia tat a̱ghyi mang lyien a̱tyo nang a̱ng gyei Markud Garvii ani a̱ si naat a̱tung nang gu fak a̱lyiat nggu markud Garvii ani ma a̱fai orlan ma a̱lyia̱ 1920. din jen hu ni, Moore wa kan nyia̱ nyiang a̱wot nggu mang ananyuuk nggu mba a̱tat si shyia̱ tat a̱ghyi bat din lyien tsatsak tazwa yet a̱niet aniet afirika mang a̱vwui ban neet a̱ni nang Garvii tyak a̱lyiat nggu na ani ma a̱tung ka.