A̱ka̱la̱nzeam
|
Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do) |
| Tafa | useful plant, weed |
|---|---|
| Yet kap | dandelion coffee |
| Byia̱ ta̱m | vegetable |
| Á̱kum a̱lyoot | T. officinale |
| Taxon name | Taraxacum officinale |
| Taxon rank | species |
| Parent taxon | Taraxacum |
| Taxon synonym | Leontodon taraxacum, Taraxacum retroflexum |
| Flower color | bagina |
| Has fruit type | achene |
| This taxon is source of | dandelion leaf, Dandelion Root with Herb, Taraxacum officinale flowering top |
| NatureServe conservation status | secure |
| Basionym of | Leontodon officinalis |
| Symbolizes | Zwa |
| Hardiness of plant | 3 |
| Taxon range | Caina, Shanghai, Xinjiang, Tibet Autonomous Region, Guangdong |
| Taxon author citation | F.H.Wigg., F. H. Wigg. |
| GRIN URL | https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?80051 |
A̱ka̱la̱nzeam [ə̀kə́lə́nzéʲâm] ka (Taraxacum officinale), yet kyangtang-a̱byin kywat hwa á̱ nyian kan ma̱ng a̱nhu a̱ni. Ka̱ si̱ mi̱n swuan swak ndyia̱ a̱feang bah, a̱wot ka̱ si̱ shyia̱ mi̱ kwai Asteraceae ji ja. Nkywaat nka na byia̱ li a̱sa̱khwot-a̱ka̱waa hwa, na̱ si̱ bu li nang a̱ka̱la̱u nia a̱ni na̱ ni̱ bwuak yet sum ku byia̱ a̱sa̱khwot a̱zi̱ri̱fa a̱ni, nang wun hu ni̱ kwok seang a̱ni.
A̱tsak a̱vwuo neet nka wu, wuwa yet nfam Yuro-A̱siya, a̱wot mat cet za̱kwa nka hu ma̱ng hyohyoot tang-ghwut, a̱ka̱la̱nzeam si̱ seang kat kpa̱mkpaan ma̱ng kuzang tsung-a̱byin swanta ji. Á̱nietbishyi bya ku si̱ kwok bai ndyo nfam a̱tak Afi̱rika, bibyin A̱merika, A̱si̱ti̱relya, ma̱ng Niyu Zi̱lan. Ka̱ tang-ghwut di̱ nfam swanta na na̱ yet ta̱mpi̱ret a̱ni na̱ si̱ byia̱ mbyin na̱ swan lyilyiit a̱ni. Ka̱ doot ka̱ laai a̱ ghwut ma̱ ntangka̱i a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t a̱wot ka̱ dam fam ku ta̱fa̱k bah, ku a̱vwuo ka̱ fi̱ri̱m ba̱t a̱ni, ku a̱vwuo ka̱ nwai byia̱ lywei mi̱ wun a̱ni bah.
Da̱ a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t á̱ ngyei a̱ka̱la̱nzeam ka̱ yet ja̱m ja, ma̱nang ma̱ a̱byin á̱kwop nvwuo ku fwuong nyinyang a̱ni, ma di̱ nfam ka̱ ku neet gbangbang a̱ni, á̱niet a̱bya tsa nwuan nka nang kyang ku byia̱ ta̱m di̱ fam kwak a̱ka̱man ma̱ng nkyangcet na̱ kyiat nkyuo-nkywaat nkyangtang-a̱byin a̱ni. Mi̱ zop jhyang, á̱ si̱ ta̱taat nyia̱ kikya yet la̱mba naai di̱ yet a̱tsatsak a̱vwuo nshyiat nkyuo-nkywaat a̱ni. Shimba á̱ nwuan nkyuo-nkywaat a̱ka̱la̱nzeam nang kyayak ba̱ng a̱fa hwa da̱ a̱vwuo a̱banyám jini ji̱ kyiat nna a̱ni di̱n jen a̱kwoi ji, á̱ bu si̱ nfi̱k nyia̱ na̱ sang nkyangnok vam jhyang a̱wot si̱ a̱hwa si̱ maai tyia̱ shwaí ji̱ sang gbi̱ngban tyei mman shanshm a̱ni.[1] Á̱ ni̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱kikyuo nka ba, nkywat nka na, ma̱ng a̱ni̱nan nka ba á̱ nyia̱ a̱ki̱kan mali.
A̱ya̱fang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ Vanderplanck, M.; Gilles, H.; Nonclercq, D.; Duez, P.; Gerbaux, P. (2020). "Asteraceae Paradox: Chemical and Mechanical Protection of Taraxacum Pollen". Insects. 11 (5): 304. doi:10.3390/insects11050304. PMC 7290674. PMID 32422920.