Bwuot ma̱ng (nkyang taada)
mbwak a̱kean tung Venice mi Buhu kuzang atuk mi alyia 1204, ma jen a ja bwak bwan adidam akhwot akhwop si Ntali akwak Bonaparte ma Venice mi alyia 1797, awot a si bwok nat amali ma Ntali mi alyia 1815.]]
Bwuot nat mali yet bwuok hwa mang nkyang taada, ma jen shi bat nang a kwok hu manang akhwukhwop ku asanseang nghwughwu, ma abyin mba ka nang a ntyei mba ku aniet swaak ba ku swuan ma abyin ka ani (ku a si ba chit ba ani).
Taada kwakukwak nkyang nkyang yet nkyang nkhyang aghyi ma aghyi naai nsi sot ku akeang kya chit mbwak sot jhyang, kuzang jen mi ntam saai, ku a shyia mi achachaat njen Tyok chit, Tyok sang ma chet, ku zwang. Ātyu ā yong chat chuk ji ā ni na vwuon koji āwot mbeang mangmamangs, gwuang-gwugwuangl, kyang jhyungs, nkyang mānang tānkai nkyang ntāms ku nkyang zwangs dānian dalili tyiāfwuo ātyubishyi, māng ánietbishyi ba bwust āni.[1]
Mi̱ da nwuo ndyia̱ 21st, a̱kwak yaanfwuang Tyok chit a̱yaat a̱zaswap mbwak ātakfam saai wa kan yong ākāwatyia̱ kap ātyityiat yaanfwuang nāvan a̱wot mī beang bwuot nat mali. Neet ma̱nang tswot mang a̱tim sī Faransa tam dānian bwuot mā taada nkyang chit Āfirika mi alyia 2018, fwuang ji ni ku tyia zang swai kap a̱bibyinswanta hu ku nwuak a̱fwufwuo awot ba si kwuat akaswai na fa sot-akpa tam nkysng taada mang bwuot dyo ma fwuo ntswa a swak cik bibyin fwuut jhya.[2]
Aninan
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Zwang mang Kwok
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Zwang mang navan kwok aniet ba lan ani kuyet abadadai maat kya neet mang jen swanta swaak. Stele Agwam wu Naram-Sin a si Akkad, atyu a yong manini a nyia tyok Louvre Museum mi Paris, a yet atyunyiung ma tam nghwuhwuk nang a lyen a ku kwok mang zxwang ani. Stele jhyung Naram-Sin's ya nasara mi ayaat di navan ma Lullubi aniet mi ndyia 2250 BCE manang a ku kyiak nang zwang nyin kusa ndyia chi kyang jen jhyang mbwak Elamites atyu a ku swak mang a na nat ndo mi akeangtung Susa, Iran. A ja, a ku kup nna bah mi ndyia 1898 mbwak acucuk aniet ilimi mak si nkyang tashikum Afiransa.[3]
A Palladion Bya ku yet atsa ka mang anyia amgbam achuchuk nghwughwu a nyin ani mi anga jenshyung swanta.[4] A badidai agorung nkwon a si kyang zwang Athena a yai nka Troy's ba kyang chok nung talisman, nang a ku hyia nyia a nyin wa ani mbwak Greeks afiyang atyu lakfwuong byia chet tin ghwughwuk hu ghwut dyo ma mali khwui Athena ka. Hu ku siyang a kyai koji mi nyian shansham swanta swaak nyia achit Troy kuyet fa hu wa danian akeang tung ka wa kan dyin nhu kan tari wu. Nkhyang almara na tyai yet alama yet zazarak si ghwughwuk ahwa mi swanta swaak wan di tyai chet sisak ayaagwaza ba cung mang shi awot a ku nwuak achuchuk da an mba ba chit tyok abang. Abwoi nwuan nghwughwuk a ku mbeang tyai na mi jet swuo abung atyu nzwang Greeks wu azanson, mun ma Odysseus, atyu a ku yet atyok byia fwuo liyim ntsang ka.[4]
Ya̱fang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ Gilks, David (1 February 2013). "Attitudes to the Displacement of Cultural Property in the Wars of the French Revolution and Napoleon". The Historical Journal (in English). 56 (1): 113–143. doi:10.1017/S0018246X12000453. ISSN 0018-246X. S2CID 146537855.
- ↑ Oltermann, Philip (23 March 2021). "Berlin's plan to return Benin bronzes piles pressure on UK museums". The Guardian (in English). Retrieved 23 October 2021.
- ↑ According to the Sumerian poem titled Curse of Akkad, Naram-Sin was responsible for the collapse of the Akkadian Empire as he looted and destroyed the Temple of Enlil and incited the wrath of the gods as a result, see Miles, p. 16
- ↑ 4.0 4.1 Miles, p. 20