Ida, A̱byin Kogi
|
Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do) |
| A̱lyoot a̱gwomna̱ti | idah |
|---|---|
| Lilyem a̱ lyen lyiat, lyuut ku tyia̱ bwak ma̱ng a̱nhu a̱ni | Ga̱ra (a̱lyem) |
| Tsung-a̱byin | Afi̱rika |
| A̱byin | Naijeriya |
| Shyia̱ di̱ fam tyok a̱byin | A̱byin Kogi |
| Coordinate location | 7°5′0″N 6°45′0″E, 7°6′48″N 6°44′19″E, 7°4′53″N 6°42′55″E, 7°6′50″N 6°44′38″E |
| Ofit wu nang a̱kwak a̱son a̱gwomna̱ti wu ba̱ng a̱ni | a̱kpangcuk |
| Zwunzwuo-a̱muup | 271101 |

Ida yet a̱keang kya ma̱ A̱byin Kogi, Naijeriya, di̱ khwong fam a̱tyin A̱ghyui Naija hu di̱ fam-a̱byin Fam A̱ka̱wa̱tyia̱ Naijeriya. Nggu wa yet a̱cyian A̱byintyok A̱ga̱ra ka, a̱wot a̱ si̱ bu yet a̱cyian Sot A̱gwomna̱ti Mali ka ma̱ng kyai ku na shi a̱ tat km2 36. Mi̱ fang a̱byin a̱lyia̱ 2026 hu, Ida ku byia̱ á̱niet 79,815 bya.[1]
Nkhang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]A̱keang kikya yet a̱cyian a̱taada A̱byintyok A̱ga̱ra ka,[2][3] nang a̱tyuba̱ngtyok nka wu, Ata Igala (A̱tyia̱ A̱ga̱ra), nggu wa yet A̱gwam Matyu Alaji Opaluwa Oguce Akpa II.[4] Ida yet a̱tsatsak a̱vwuo bwoi ma̱ng ghwut fa̱n wa mbeang kaswuo a̱bwuanng mi̱ Naijeriya ka̱ si̱ byia̱ a̱vwuoghwut nkyangcung-a̱sa̱khwot A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya wu á̱ ngyei di̱n Shong Nigeria Navy Ship Lugard a̱ni.[5] A̱keang ka yet a̱na̱nwuai a̱bwuanng kya nang á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t a̱mali ma̱ng á̱nietbwuanng nta ni̱ cong a̱ni mat ba̱ bwuanng nkyang a̱byinkhap ma̱ng a̱tsatsak nfang mbeang ntswam. Nywák a̱kpeap ma̱ng a̱sai kurum bya ku yet kurum a̱bwuanng hu gbangbang.
Lyennkhang-a̱byin
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Ida, a̱ a̱khwukhwop a̱na̱nwuai a̱ghyui a̱ni, myiai di̱ khwong fam a̱tyin a̱ghyui Naija hu hwa mi̱ 7°05′00″N 6°45′00″E / 7.08333°N 6.75000°E.
Tungzwa
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]A̱keang ka yet a̱tsatsak a̱vwuo ghwut ma̱ng nkyayak wa ma̱ A̱byin Kogi. Ka̱ byia̱ nvak kaswuo da̱ a̱ghyui Naija ka na̱ fwuop ma̱ng La̱kwoja, a̱cyian A̱byin Kogi ka di̱ fam a̱za hu ma̱ng A̱nica ma̱ A̱byin A̱na̱mbi̱ra di̱ fam a̱tak hu, Agenebode ma̱ A̱byin A̱do a̱ma̱nyi Naija ka di̱ fam jenshyung hu. A̱lyiak á̱niet nka wu yet A̱ga̱ra bya. [6]
Tat-a̱pyia̱
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Ida byia̱ politeknik badundung nyiung. A̱ si̱ bu byia̱ Kwoleji Sayen, Gbi̱ngban ma̱ng Lyennkyangta̱m.[7][8][9]
Lili-wun
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]A̱kwoi ka mi̱ Ida ni̱ byia̱ si̱sak nang ka̱ ndi a̱ni a̱wot ka̱ ni̱ byia̱ lyin-nza, ma̱nang a̱won ka si̱ byia̱ lywei mi̱ wun a̱wot ka̱ ni̱ byia̱ a̱ni̱nian a̱wot a̱vwuo ka ni̱ byia̱ fi̱ri̱m di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ a̱lywei ka. Fi̱ri̱m a̱vwuo hu ma̱ a̱lyia̱ ni̱ shai shi̱shai kyiak neet mi̱ 66 °F ba̱ng si̱ bai 92 °F a̱wot ku ni̱ vwuoa̱khwu ku cyok a̱ tat 60 °F ku ku swak 97 °F.[10]


Susot kwainfwuo-á̱niet
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]A̱tyin nkhang:[11]
- Ede
- Ega
- Icala
- Igalaogba
- Ireceba
- Ogegele
- Owolyapa
- Sabonga̱ri
- Ugwoda
- Ukwaja
A̱ya̱fang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ HASC, population, area and Headquarters Statoids
- ↑ "The Igala Kingdom Their culture, beliefs, marriage, and history". Pulse Nigeria. Archived from the original on 2020-01-28. Retrieved 2020-01-28.
- ↑ "IGALA ASSOCIATION USA - History of Igala Kingdom". www.igalaassociationusa.org (in English). Archived from the original on 2022-03-28. Retrieved 2020-01-28.
- ↑ "BIOGRAPHY OF AN ICON OF IGALA KINGDOM, Prince Alhaji Matthew M. Opaluwa Oguche - Observers Times News" (in American English). 2021-04-28. Retrieved 2022-03-03.
- ↑ "Navy commissions NNS Lugard, barracks in Kogi State". The Guardian (in American English). Lagos, Nigeria. 2019-12-01. Retrieved 2022-08-26.
- ↑ "LG polls: APC wins 21 chairmanship, 239 councillorship positions in Kogi". The Guardian (in American English). Lagos, Nigeria. 2020-12-13. Archived from the original on 2021-01-15. Retrieved 2021-01-14.
- ↑ Sule, Itodo Daniel; Lokoja (2018-04-22). "Fedpoly Idah gets new Rector". Daily Trust (in British English). Retrieved 2020-01-28.
- ↑ "Baba is Idah Poly new Rector". Vanguard Ngr (in American English). Legwot, Naijeriya. 2018-04-17. Retrieved 2020-01-28.
- ↑ Salihu, Oyibo (2019-06-05). "Kogi health tech secures full accreditation for 4 programmes, after 43-year existence". Blueprint (in American English). Abuja, Nigeria. Retrieved 2020-01-28.
- ↑ "Idah Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark". weatherspark.com (in English). Retrieved 2022-12-21.
- ↑ "IDAH LGA wards new and existing polling unit - eduweb" (in American English). 2023-02-10. Retrieved 2025-09-15.