Iyalode (a̱lyoot-tyok)
Ìyálóde yet agbandang alyoot ntyok Kya Ning anwuat ayuik Ani ming acacat akakyiang nbiyang byibyin agwak npang ani. Tyok hu shyi Mami acacet ntyityok nang Oba nwaat ani, amma, Njoku ma lye 2002 ku liat tazwa nvak akhaat din gat tyok Ìyálóde hu neet din Jen ashong nbang tyok Nijeriya hu Ani, agwak bya si khui tyok hu, ba khui tam na ayuik ba Ani ba masaman ming dang kaswo nbiyang siyasa.
KHANG GBANGBANG (HISTORY)
Khang gbangbang, shei Nye Ìyálóde yong ming a madadi akwak ason ayuik bya ma nyin ba, ba, amma ba mina yet Aya kwak ason siyasa bya nbiyang kaswo neet din Jen ntyok ashong ming Nijeriya.
Fa, ming nwap nbiyang ta'ada nwap gwang npang angyei Oba Obirin ko "agwam ayuik", Ìyálóde yet atyie nyung Mami aniet ba ba lyat Mami sot tyok amali ntyok acacet agwam ntyok abyin ba. Ma lye 2017, Olatunji a neet agbandang avwu fang angei Tai Solarin University of Education ani, som agyi ASI nwan Nye Ìyálóde yet feminizim zamani ha. ASI ya ason ming tyei alyat nye, ming centirit 19th Ìyálóde, ayang-ali Tinubu, ku yet aniet zwa bya zam ma byin agwang nkpang, ba shyir ma acacet aniet ba khaai atyo ana kup ntyok agwam Lagos din Jen aja ani- aku lap gu nyiang ming agwam oba hu ani- nbiyang abyin Egba - aja wa gu ntat song zam ming Kwan zwang din njen aja Ani a madadi aniet Egba ba.[2]
Mosadomi si nbiyang Nye, cet ntyok Ìyálóde bye Ani yong ma ayuik ma nyin ba ba, nyin ku swak Anya sinat cet siyasa, cet ta'ada nbiyang cet khuie ming nwap gwang npang ming aniet ba sarai, ASI nwan kidee tazwa Tinubu nbiyang Efunsetan Aniwura.[3][4] Sofola ma lye (1991) si nwak lin ama Nye, "komene shyi cet ntyok Oba hu, ASI min yet Ìyálóde" ba. Professor Olasupo si ya ason ming nye, cet ntyok Ìyálóde bang ming Nijeriya afwun ji, swak gak ba, Danian Akan bang tyok Alaafin asi Oyo, Lamidi Adeyemi, som agyie ASI Nye kwi ta'ada danian "ya ason zamani" huhwa ntye ashye yaason hu zam "development". ASI jyung Nye ayuik ku bye avuo bang Danian neet din ntyok gbangbang sarai ma byin agwang nkpang.[5] ASI si nwak kidee nye, Tinubu byin cet zam kutat har ASI nvwung Oba asi Lagot nwak ashong avuo Lagot din Jen aja.
References
"WOMEN IN NIGERIAN HISTORY: AN EVALUATION OF THE PLACE OF, AND VALUES ACCORDED TO WOMEN IN NIGERIA" (PDF). Journal of Research in Arts and Social Science. June 1, 2014. Retrieved 2018-08-03. "FEMINISM AND THE CHANGE MANTRA IN AKINWUNMI ISOLA'S DRAMATIC TEXT OF MADAM EFUNROYE TINUBU: THE IYALODE EGBA" (PDF). A Journal of the Society of Nigeria Theatre Artists (SONTA). Retrieved 2018-08-03. "CHIEFTAINCY TITLES IN YORUBALAND AND THEIR IMPLICATION FOR GROWTH AND TOLERANCE AMONG CHRISTIANS AND MUSLIMS". LUMINA. Mosadomi, Fehintola Aina (19 December 2010). "The Yoruba Iyalode". Jenda: A Journal of Culture and African Women Studies (16). Retrieved 2018-08-03. Okwuofu, Osheye (October 25, 2017). "Alaba Lawson: The making of Iyalode of Yoruba land". Retrieved 2018-08-03.