Jhyuk Swak ma̱ng A̱tat Cam-a̱byin Muna̱pyia̱ Sí̱tet hu
| Kpaat | 1865  |
|---|---|
| A̱byin | Muná̱pyia̱ Sí̱tet A̱merika |
| Applies to jurisdiction | Muná̱pyia̱ Sí̱tet A̱merika |
| Part of the series | list of amendments to the United States Constitution |
| A̱tsak a̱pyia̱ a̱lyiat wu | slavery in the United States |
| Has cause | American Civil War |
| Prohibits | khwo |
Jhyuk swak ma̱ng a̱tat hu ( Jhyuk XIII) davwuo Cam-a̱byin Muna̱pyia̱ Sí̱tet si̱ lin-a̱ma ma̱ng khwo da̱ ku yet shyim ang a̱ni bah, sai á̱ nnyia̱ a̱ka̱kpat da̱ abun. Á̱ ku hyia̱ a̱lyia̱t jhyuk na a̱bwonu gwomna̱ti mali ma̱ zwat nyaai 8, 1864, a̱bwonu tyok gwomna̱ti mundudung ma̱ a̱tuk 31 zwat jhyung, 1865, a̱wot á̱ si̱ jhya si̱sak á̱ ca̱t a̱ni a̱tuk 27 ma̱ng jen a̱ja, ma̱ a̱si̱set 36, ma̱ng zwat swak ma̱ng sweang a̱tuk mam 6, 1865, a̱wot á̱ si̱ hyia̱ a̱tuk 18, ma̱ zwat swak ma̱ng sweang 1865. ku kuyet nyung ma̱mi jhya nok jhyuk a̱ka̱tat nang a̱niet zwang kwan tyok A̱merika ku san a̱ni.
A̱kwa̱son Abi̱rahim Linkon Hyia̱ shicet, tat a̱ghyi ma a̱tuk 1 zwang jhyung, ndyia̱ 1863, á̱ ku tak nang khwo mi khwut nvak mun a̱khwukhwut ma̱ng a̱keang a̱kya (a̱wot a̱si a̱byia̱ kyiak kakap a̱khwo ba) byia̱ a̱ka̱wat. Ka ba shot si̱ nat ndan muna̱pyia̱ ku a̱yaakhwot a̱khwo a̱keangtung ka (mun ma̱ng manini-a̱khwukhwop a̱khwo) a̱niet a̱tyin ba chobai, s̱ka̱wat shyia̱ sa̱t si̱ bai di̱ ma̱ng lyen ma̱ gbi̱ri̱ng si̱ shyia̱ a̱niet ba ba̱ zama ku byia̱ a̱ni. Texat kuyet a̱tyu ngaan sota̱tung si̱sa̱t a̱khwo, á̱ ku tei mba ma̱ cet hwa di tak hu a̱wot kuzang kyang shai ma̱ ǡtuk mam 19, zwat a̱taa 1865. Ma̱ a̱ka̱keang á̱khwo ba byia̱ a̱ni a̱khwot a̱khwop mundundung byia̱ si̱ yet kyang hyia̱ hu ma̱ ȧ̱ka̱vwuo na ma̱ a̱tuk mam nyiung 1 zwat sweang, a̱lyia̱ 1863, a̱giguut si̱tet wu ku yet á̱ si̱ nyia̱ ta̱m ha á̱ chwok ma̱ng a̱lyiat khwo. Seangsi̱seang hu ku yet a̱byin Kentucky ma̱ng Delaware, ba ku bwoi nkhyang khwo ma̱ng mami khwo zang huhwa ku tyiak ma̱ jyuk a̱nga swak ma̱ng a̱tat mi̱ zwat swak ma̱ sweang a̱lyia̱ 1865.
Mi̱ vwuon a̱kum nok a̱ka̱feang jhyuk ma̱nang á̱ ku nyia̱ nyian a̱, jhyuk a̱ ka swak ma̱ng a̱tat á̱ nin ndyiat hu ma kam hu, a̱wot a̱nyia̱ ma̱ng a̱nhu á̱ ndwui khwi ta a̱mat ma̱ng cong-lan lak seang nang "nlamba ma̱ng a̱ka̱swuam khwo". Jhya swak ma̱ng a̱tat hu meang á̱ mi̱n ntyia̱ hu á̱ ndoot ma̱ng ca̱t a̱tung á̱ ka lap kam a̱pyia̱ a̱khwukhwop nyian khwo, ma̱nang tankai A̱wam a̱chwuang mman a̱ni.
Slavery in the United States
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]
A̱NI̱NAN
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Khwo naat a̱mbwuot a̱wot hu ku yet cam ja mi̱ A̱gba̱nda̱ng a̱keangtung swanta A̱merika ku di̱ shyia̱ nhu mi̱ ndyia̱ 1776. A̱ ku nok mbwak ntyok Yorup swak ma̱ng a̱tat mi̱ kuzang a̱tan ma̱ng á̱cucuk Ntyok A̱merika a̱ si̱ A̱bi̱ri̱ti̱n A̱merika ba. A̱ si̱ du shyia̱ jhya swak ma̱ng a̱tat, a̱keangtung dundung swanta lap a̱nu a̱byin hu tat nyia̱ tam ma̱ng swanga̱lyiat khwo ji bah ku khwo mi̱n a̱nia ku mi̱n mun kau nkyang a̱kwonu a̱nietbishyi a̱vwoi a̱ni.
YA̱FANG
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ Kenneth M. Stampp (1980). The Imperiled Union:Essays on the Background of the Civil War. Oxford University Press. p. 85. ISBN 9780199878529.