Jump to content

Nkhang Yuki̱ren

Neet di̱ Wikipedia
               

Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do)

nkhang Yuki̱ren
nkhang a̱byin ku si̱tet, fam nkhang
Tafahistory of Europe Jhyuk
Yet kaphistory of Europe Jhyuk
KapYuki̱ren Jhyuk
A̱byinYuki̱ren Jhyuk
Sa a̱meangCategory:Ukraine history-related lists Jhyuk

Gbangbang nang á̱ ku tsa lyuut nkhang bah, a̱byin Yuki̱ren, nang kap a̱byin-á̱kwop Pontik hu a̱ni di̱ fam A̱tyin Yurop, ku yet a̱tsatsak mi̱ naat mbwuot taada Yurop-A̱siya hu, nang yai Nce Cali̱kolitik ma̱ng A̱kpeap na, cong a̱na̱nda Ndo-Yurop hu, ma̱ng saai tsaai nang kyangzwa a̱ni.[1][2][3]

Ma̱nang ka̱ ku yet kap a̱byin Sitya mi̱ jen gbangbang a̱ni, a̱lyiak á̱niet a̱byin Yuki̱ren wu ku yet nnwap A̱gi̱ra̱utungi, A̱gete, A̱got, ma̱ng A̱hun ni̱nia di̱n Jen Cong A̱na̱nda ji, ma̱nang nfam a̱tak Yuki̱ren na ku yet bibyin hwa nang A̱helen ma̱ng A̱rom ba ku ta̱wap a̱ swan a̱ni. Mi̱ Shyunshyung Nce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱byin ka si̱ bu yet a̱vwuonswat nnwap A̱si̱lap ka di̱ ntsa jen yai mba hu. A̱mami-mami a̱byin ka ku nwuo nkhang nang á̱ lyuut a̱ni ma̱ng kpaat a̱byin jen ce-a̱ka̱wa̱tyia̱ ka nang á̱ ngyei Rut Kyep a̱ni, ka̱ vwuot a̱ yet a̱byin ka̱ byia̱ cet ba̱t a̱ni a̱wot ka̱ si̱ ba̱ seang di̱n jen A̱gba̱ndang Ce A̱ka̱wa̱tyia̱ ji, a̱wot A̱byintyokshan Monggot ka si̱ bi̱ri̱m nka di̱ tityak mi̱ ndyia̱ 1200 na.

Mi̱ ndyia̱ 1300 ma̱ng 1400 na, nfam a̱byin Yuki̱ren a̱fwun na si̱ bai tafa ncet nnaai nta nia: Ulug Ulut wu, A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, A̱gba̱ndang A̱byintyokdyuk Litweniya wu ma̱ng Bungtyok A̱byintyok Polan ka. Ncet nfeang naan na na ki mmun a̱ yet Munswat Polan–Litweniya hu a̱zaghyi mun Badundung Ki̱rewo ma̱ng Badundung Lubi̱lin hu. A̱wot, A̱byintyokshan A̱toman ka si̱ kin ngyet a̱gba̱ndang cet fam wu mi̱ mbeang di̱ hyia̱k A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot wu, di̱n vak bibyin-cok nang A̱byintyokhan Ki̱rimea ka, bi̱ri̱ng ma̱ng bibyin nang á̱ nyia̱ tyok tazwa nhu di̱di̱ri̱k a̱ni.

Nang tyei-zat Munswat Polan-Lityweniya a̱lyia̱ 1648 A̱kozak ba sii du tyak a̱ni, Hetman wu Bohdan Khi̱meli̱niti̱si̱ki si̱ shim La̱p-a̱ka̱be Pereyasi̱lap mi̱ Zwat Jhyiung 1654. A̱ca̱caat yet a̱meang ka nang a̱ka̱be kani tsi̱tsak A̱byintyok Hetman Kosak ka ma̱ng Roshya ku kpaat a̱ni yet a̱lyiat ya fwuang a̱yaagwakfang nia.[4] Shim huni si̱ tsa Zwang bibyin Roshya ma̱ng Polan ji (1654–1667) ma̱ng A̱ka̱be Hadyakh ka ka̱ fwan a̱ni, zang kikya za̱ ma yet kyang ku na nfwuop Munswat Lityweniya ma̱ng Polan hu. Mat a̱nia, A̱ka̱be A̱gba̱mgbam Swat-nyinyang ka nang á̱ ku la̱p ma̱ a̱lyia̱ 1686 a̱ni, fam a̱tyin A̱ghyui Dnieper a̱byin Yuki̱ren hu si̱ bai shyia̱ a̱tafa tyok Roshya hu,[5] á̱ si̱ tan a̱byin Polan ruble 146,000 á̱ jang mba mat nwai khwong-a̱zayak Yuki̱ren hu,[6] a̱wot ba̱ si̱ shim nyia̱ ba̱ na la̱p a̱ka̱be a̱ghyang ma̱ng A̱byintyokshan A̱toman ka bah.[6] Ma̱ a̱di̱di̱t ku nyia̱ fi̱p ma̱ng a̱ka̱be kani ma̱ a̱byin Polan a̱wot a̱sorong Sejm Polan-Litweniya ka si̱ lak shim nka ba̱ng si̱ tat a̱lyia̱ 1710.[6][7] Á̱ fwuon zook tazwa yet a̱cucuk mi̱ cam a̱byin nka hu.[8] Ca̱caat ma̱ng Yatsek Si̱tashifi̱si̱ki, a̱sorong Sejm ka shim a̱ka̱be kani bah ba̱ng si̱ tat swat 1764 nka hu.[9]

A̱ya̱fang

[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]
  1. Matossian Shaping World History w. 43
  2. "What We Theorize – When and Where Did Domestication Occur". International Museum of the Horse. Archived from the original on 14 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2019. Retrieved 12 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2010.(A̱ya̱fang wu bu nshyia̱ bah)
  3. "Horsey-aeology, Binary Black Holes, Tracking Red Tides, Fish Re-evolution, Walk Like a Man, Fact or Fiction". Quirks and Quarks Podcast with Bob Macdonald. CBC Radio. 7 Zwat Tsat 2009. Retrieved 18 Zwat A̱kubunyiung 2010.(A̱fwuop ka bu nshyia̱ bah)
  4. Kroll, Piotr (2008). Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660. doi:10.31338/uw.9788323518808. ISBN 978-83-235-1880-8.
  5. Riasanovsky, Nicholas V. (1963). A History of Russia. Oxford University Press. p. 199.
  6. 1 2 3 Jerzy Jan Lerski; Piotr Wróbel; Richard J. Kozicki (1996). Historical dictionary of Poland, 966-1945. Greenwood Publishing Group. p. 183. ISBN 978-0-313-26007-0.
  7. Norman Davies (1982). God's Playground, a History of Poland: The origins to 1795. Columbia University Press. p. 406. ISBN 978-0-231-05351-8.
  8. Eugeniusz Romer, O wschodniej granicy Polski z przed 1772 r., w: Księga Pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, t. II, Lwów 1925, s. [355].
  9. Jacek Staszewski, Zwat A̱ni̱nai II Mocny, Wrocław 1998, w. 100.