Sa̱ra̱uniya Ma̱nggu

Maba̱ta̱do

Fantswam

Gworog

Sholyia̱

Takad

Tyeca̱rak

Tyuku

Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do)

Sa̱ra̱uniya Ma̱nggu

noble title

Tafa	a̱gwam
Sot mbyin	a̱nap
A̱byin	Ni̱njer
A̱vwuo	Lougou

 

 Neet mi̱ Wukideita

Sa̱ra̱uniya Ma̱nggu a̱ kuyet a̱gba̱ndang/fi̱ri̱t ma̱ a̱tung a̱niet byia̱ fwuo khwi Azna nkpat, a̱tyu a̱ ku shyia̱ tyok cit á̱khwot a̱khwop ofit a̱kwak--a̱son Voulet–Chanoine ma̱ jhya̱ si̱ Lougou (mi̱ a̱ba-njen ka̱ swak a̱ni Naija) mi̱ a̱lyia̱ 1899.

Nkhang shyicet

Sa̱ra̱uniya fa a̱yang-a̱byin ku a̱byii̱k-a̱gwam mi̱ nwap nkpat. Ma̱ a̱niet Azna ba̱ lan ma̱ng mwuang Lougou a̱niet khiak khwi mi̱ fwuo a̱wot ba̱ si̱ keang a̱ka̱keang a̱kpat na, a̱lyiet na ku fa ce si̱ a̱byii̱k ncong ma̱ng ntyok a̱ni a̱tyu a̱ ku nshyia̱ a̱ si̱ mun tyok kwai nfwuo a̱niet ma̱ng si̱ cet a̱niet khwi.

Sa̱rauniya Ma̱nggu wa kuyet a̱tsotswat ma̱ a̱yaasa̱ra̱uniya ba a̱nswak, ko nang gu ngyong ma̱ cet tazwa tyok cit á̱khwot a̱khwop Firansa ma̱ jhya̱ si̱ Lougou mi̱ a̱lyia̱ 1899. A̱wot á̱gwam a̱ghang mi̱ Naija si̱ nwuak a̱pyia̱ mba da̱ka̱nyiung mbwak cet Firasa Sa̱ra̱uniya Ma̱nggu si̱ tung a̱niet nggu ba ma̱ng nkyang zwa gu ka shim a̱niet nzwang Firasa ma̱ offit a̱khwak-a̱son Voulet–Chanoine, a̱tyu a̱ kwan a̱shong a̱ghyi njhya̱ ma̱ a̱gba̱ndang a̱keang tung Lougou.

A̱gba̱ndang cet-ndong Firasa wu si̱ fak a̱sai a̱lyia̱, nggu ma̱ng a̱niet nzwang gu ba̱ si̱ khwuat lilyim neet ma̱ a̱khwot a̱khwop nang á̱ lyen a̱ni, a̱wot a̱ si shim a̱niet bai zwang ba mi̱ a̱kaat njhya̱ ja̱fi̱k ka du nang A̱firasa ba a̱bung ka tyia̱ ba bung kpa̱t ba̱ san nyia̱ ba̱ mmwang nggu a̱ni.

A̱kwonu nkhang a̱nu a̱niet a̱cyiuang nwap, a̱ kuyet a̱ta̱nyeang ka̱ byia̱ a̱sa̱ra̱i a̱shong a̱ghyi wa a̱nyan wa si̱ mi̱n tyia̱ a̱niet long a̱wot a̱ ku mi̱n a̱ ghwut ma̱ng a̱ka̱bwu a̱yit na beang mba ba̱ shot mbwak a̱niet nzwang Fa̱ransa ba. Á̱ nnyia̱ a̱ki̱kan lotong nggu ba ya̱ngam a̱ti̱tak a̱niet nzwang nggu ba ma̱ kyai a̱vwuo njhya̱ ka a̱wot kuzang cyui ma̱nang á̱ wum á̱ ntyia̱ a̱cican a̱ni si̱ bu ki̱n ta da̱ a̱ka̱nyiung si̱ tat nkyayak na̱ na maai a̱gwazwang ba hu ka̱ mban ba cet ya a̱son.

Sara̱uniya ti̱n lang hu maai ma̱ zwát ntsa a̱lyia̱ 1899, a̱wot Lougou sii ma̱ ba̱ fwun mi̱ zwat nyaai 1899 a̱wot Sara̱uniya si̱ ta̱dyuut a̱ nkat.

Mami zwun

Nggu wa yet a̱pyia̱-a̱lyiat ghwughwu-a̱guguut si̱ a̱lyia̱ Sa̱ra̱uniya di̱ si̱sak ta̱ka̱da hu ntyan a̱ni Sa̱ra̱uniya, le drame de la reine magicienne, lyuut mbwak a̱tyu Abdoulaye Mamani.