Tsung-a̱byin
|
Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do) |
| Tafa | landmass, natural geographic object |
|---|---|
| Yet kap | Earth's crust, Swanta |
| Located in/on physical feature | continental crust |
| Has boundary | boundaries between the continents of Earth |
| Described at URL | https://www.whosonfirst.org/docs/placetypes/#continent, https://wikispooks.com/wiki/Continent |
| NCI Thesaurus ID | C76349 |
| Yet a̱fi̱p | a̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot |
| Category for eponymous categories | Category:Wikipedia categories named after continents |

Tsung-a̱byin ji (á̱kpa: tsutsung-a̱byin ji) yet kuzang ji ja mami a̱ca̱cet a̱yaakpa a̱byin ma̱ a̱di̱di̱t Swanta na. Á̱ ni̱ ka̱u tsutsung-a̱byin ca̱caat ma̱ng shim hwa, bah ca̱caat ma̱ng ta̱fwat jhyang ja bah. Tsung-a̱byin bye yet a̱gba̱ndang kyai a̱byin a̱nyiung wa, kyai a̱byin ma̱ng sá̱khat-a̱byin ji̱ shyia̱ di̱ hyia̱k nhu a̱ni ku mami ku di̱ nta ta̱du tsung-a̱byin ka, ku kap a̱gba̱ndang kyai a̱byin a̱nyiung, ma̱nang ma̱ a̱lyiat A̱siya ma̱ng Yurop mi̱ Yura̱siya. Mat a̱lyiat wa̱i vwuon nani, la̱mba tsutsung-a̱byin hu ni̱ vwuon, ku ni̱ tat a̱natat jen jhyang a̱wot ku si̱ ghyuai a̱ bai naai jen jhyang. A̱lyiak bibyin á̱ lyiat Shong a̱ni shim tsutsung-a̱byin a̱natat ja nshyia̱. Kyiak neet ma̱ a̱gba̱ndang a̱ swak wu bai a̱di̱dei a̱ swak wu mi̱ shi kyai, a̱natat kani kya yet A̱siya, Afi̱rika, A̱merika A̱za, A̱merika A̱tak, A̱ntati̱ka, Yurop, ma̱ng A̱si̱ti̱relya (ku jen jhyang Osheniya ku A̱si̱ti̱rela̱siya). Á̱ si̱ mbyia̱ a̱lyiat wa̱i vwuon na̱ tyia̱ nfam nghyang na̱ mun ma̱ng á̱ghyang a̱ni; kidee ja yet mun A̱siya ma̱ng Yurop á̱ shyia̱ Yura̱siya,[1] A̱merika A̱za ma̱ng A̱merika A̱tak si̱ shyia̱ bibyin A̱merika hu (ku mi̱ A̱merika), a̱wot Afi̱rika, A̱siya, ma̱ng Yurop si̱ yet Afi̱ro-Yura̱siya.
Jen jhyang, á̱ ni̱ tyei sá̱khat-a̱byin Osheniya ji mi̱ sot jhyiung ja ma̱ng tsung-a̱byin hyia̱k ji mat á̱ ka̱u a̱mgba̱m a̱byin swanta ka á̱ tyia̱ mi̱ nfam lyennkhang-a̱byin a̱ni. A̱tafa a̱di̱dam kani, á̱ ni̱ tyei a̱lyiak bibyin sa̱khat-a̱byin wu ma̱ng nfam nggu wu ma̱ A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Pasi̱fi̱k wu mi̱ sot jhyiung ja ma̱ng tsung-a̱byin A̱si̱ti̱relya ji á̱ kin mbwuo fam lyennkhang-a̱byin Osheniya hu.[2]
Mi̱ tat-a̱pyia̱ lyen-a̱byin hu, á̱ ngwai tsung-a̱byin nang "nyiung mami nkyai Swanta na, bi̱ri̱ng ma̱ng a̱khwot a̱byin ma̱ng nta̱du tsung-a̱byin ji".[3] Tsutsung-a̱byin lyen-a̱byin ji si̱ tyia̱ ca̱caat ma̱ng a̱ca̱cet a̱ka̱vwuo a̱natat a̱si̱ a̱kunkwom tsung-a̱byin wu gu shyia̱ a̱yaaka̱gbaa kuntyin Swanta ba, a̱wot di̱ mi̱n a̱cyuang a̱cicyia̱ tsung-a̱byin ba ma̱ng Mada̱ga̱si̱ka nang á̱ kwok da̱ a̱ka̱nyiung ba̱ yet a̱cuncwiit tsuntsung-a̱byin a̱ni. Mi̱ Swanta hwa ma̱nyin nang á̱ lyen nyia̱ a̱kunkwom tsung-a̱byin nshyia̱.[4]
A̱di̱dam jhyit tsung-a̱byin wu si̱ shyia̱ a̱fufwuo mi̱ ndyia̱ 1900 na. A̱ ku nyia̱ - nyia̱ á̱ byin tsutsung-a̱byin nang zi̱ nwuan a̱fwun a̱ni di̱n jen ji nang a̱ngi̱ri̱m tsung-a̱byin (Panjiya) wu nang á̱ ku mat ndyia̱ milyon-ncyi na̱ swak a̱ni ka̱u, a̱cicyia̱ ba si̱ jhyit a̱ni.
A̱ya̱fang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ "Continents: What is a Continent?". National Geographic. 20 Zwat A̱kubunyiung 2011. Archived from the original on 16 Zwat A̱natat 2019. Retrieved 6 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2020. "A̱lyiak á̱niet wu lyen tsutsung-a̱byin a̱natat ja—A̱siya, Afi̱rika, A̱merika A̱za, A̱merika A̱tak, A̱ntati̱ka, Yurop, ma̱ng A̱si̱ti̱relya, kyiak neet ma̱ a̱gba̱ndang wu a̱ swak bai a̱di̱dei wu a̱ swak—shimba jen jhyang á̱ nwuan A̱siya ma̱ng Yurop nang tsung-a̱byin jhyiung ja, Yura̱siya."
- ↑ Murray, Warwick E. (2016). "Changing Rural Worlds – A Global View". In Daniels, Peter; Bradshaw, Michael; Shaw, Denis; Sidaway, James; Hall, Tim (eds.). An Introduction To Human Geography (5th ed.). Pearson. p. 231. ISBN 978-1-292-12939-6.
- ↑ Neuendorf, K.K.E.; Mehl, J.P. Jr.; Jackson, J.A., eds. (2005). Glossary of Geology (5th ed.). Alexandria, Virginia: American Geological Institute. p. 139. ISBN 978-0922152896.
- ↑ Choi, Charles Q. (16 Zwat A̱natat 2015). "Did Ancient Mars Have Continents?". Space.com. Archived from the original on 9 Zwat A̱taa 2023. Retrieved 6 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2020.
A̱ka̱fwuop-nta
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]tsung-a̱byin mi̱ Swánga̱lyiatwuki, a̱gban swáng a̱lyiat ma̱sa̱t wu.