Lyulyoot á̱gwam Dagbon
Li
(Á̱ bwuak ndyo neet mi̱ vak Ya-Na)
|
Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do) |
Lyulyoot á̱gwam Dagbon
Si̱ huni yet a̱kwon á̱gwam A̱byintyok Dagbon kya, a̱byintyok A̱dagba̱mba ba, ka̱ shyia̱ di̱ fam a̱za Gana a̱ni.[1]

Swang a̱lyiat ji Yaa-Naa fa "a̱gwam cet" da̱ a̱lyem Dagbanli ka. A̱gwam (Naa) Shitobu wa ku tsa shim a̱lyoot-tyok kani, a̱wot neet di̱n jen tyok nggu ji a̱gba̱m á̱gwam Dagbon si̱ tsa shim a̱lyoot-tyok a̱kya.
| Naa Gbewaa A̱ ku byia̱ mman ma̱ a̱di̱di̱t A̱bi nggu ka shyia̱ Pusiga. (ndyia̱ 1300) ndyia̱ 1300 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Naa Shitobu A̱fai Naa Gbewaa. A̱ cyiet a̱ si̱ nat di̱ fam a̱tak hu. (ndyia̱ 1300–1400) ndyia̱ 1300–1400 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Nyaɣisi A̱fai Shitobu. A̱ nok a̱keangtung a̱fai mi̱ Diyeli. (1416–1432) 1415–1432 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Zulandi (1432–1442) 1432–1442 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Biriyɔmda (1442–1456) 1442–1454 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Daligu Damda (1456–1469) 1454–1469 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Zoligu (?–1486) 1469–1486 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Zɔŋ (?–1432) 1486–1506 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Niŋmitooni (?–1514) 1506–1514 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Dimani (?–1527) 1514–1527 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Yɛnzoo (?–1543) 1527–1543 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Dariʒiɛɣu (?–1554) 1543–1554 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Luro (?–1570) 1554–1570 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Titugri (?–1589) 1570–1589 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Zaɣili (?–1608) 1589–1608 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Zokuli Á̱ ku byin nggu a̱fai, Bounkani, mi̱ Bouna, Khwong A̱ta̱m nZwuom a̱fwun, a̱wot á̱ka̱mbwon nggu na si̱ kpaat A̱byintyok Bouna ka. (?–1627) 1609–1627 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Gungobili (?–1648) 1627–1648 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Zanjina (?–1677) 1648–1677 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Andani I Andani Sighle "Bangumanga" (?–1687) 1677–1687 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Binbiɛɣu Binbiegu (?–1700) 1687–1700 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Gariba I (?–1720) 1700–1720 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Saalana Ziblim I Saalana Ziblim Saa Naa saalana Ziblim (?–1735) 1720–1735 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Ziblim Bandamda II Ziblim Bandamda (?–1740) 1735–1749 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Andani Jaŋgbariga II Andani Jaŋgbariga (?–1740) 1749–1765 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Mahami I Mahami Koringa (?–1785) 1765–1785 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Sumani Zoli Sumani Zoli (?–1779) 1778–1779 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Ziblim III Ziblim Kuliŋku (?–1760) 1740–1760 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Yakubu I Yakuba (?–1839) 1799–1839 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Abdulai I Abdulai Naɣibiɛɣu Ablai Naɣibiɛɣu (?–1876) 1864–1876 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Andani II Andani Jirilɔŋ (?–1899) 1876–1899 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Alaasani Tipariga (?–1917) 1899–1917 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Aburu Satankuɣili II Aburu Satankuɣili A̱vku nyia̱ tyok nang byiek-a̱gwam ba̱ng si̱ tat a̱lyia̱ 1920. (?–1938) 1917–1938 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Mahama Kpɛma II Mahama Kpɛma (?–1948) 1938–6 Zwat Sweang 1948 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Mahama BilaIII (?–1953) 1948–1953 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Abdulai BilaIII (?–1967) 1953–1967 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Andani Zɔlikuɣili III (?–1967) 1968–1969 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Mahamadu IV Mahamadu (?–1967) 2 Zwat A̱kubunyiung 1969–1974 Á̱ ti̱n nggu mi̱ tyok hu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Yakubu II Yakubu Á̱ hyat nggu dundung ma̱ng á̱nietkhwop-á̱niet tyok 39 nggu ba. (?–27 March 2002) 1974–27 Zwat Tsat 2002 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yaa Naa Gariba II Abukari Mahama (1939–?) 18 Zwat Jhyiung 2019–? | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bu nwuan
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Ya̱fang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ Kuyini, Bawa (2013-07-22). Re-Thinking Values in Africa: For Collective Wellbeing (in English). BookBaby. ISBN 9781922204882.