Zeam
|
Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do) |
Zeam yet a̱tai a̱lyoot kya ka fa nyinyam-nwuai mman di̱ mi̱nyet a̱tei a̱yai-zeám, Á̱ bu lyen ma̱ng simians. Di swat gbangbang hu, a̱mgba̱m nyám mi̱ sot ji á̱ lyen nji nang a̱yai-nzeam kya a̱ni á̱ fang ji nang zeám ja a̱ni zan ma̱ng a̱ka̱kha. Zeám a̱ja, di̱ li mumwang hu, ba̱ tung a̱kpa seang neet di ce tung susot mundundung; nwuan gi̱ngi̱ng, ki a̱ka̱kha (Hominoidea) mun a̱nshyia̱, zeám ma̱ng a̱yai-zeám yet lyulyoot ntai hwa.
Mi̱ a̱ltyia̱ 1812, Étienne Geoffroy mun a̱ka̱kha na ma̱ng Cercopithecidae susot zea̱m ji da̱ka̱nyiung a̱wot a̱ si̱ ghwut ma̱ a̱lyoot nyia̱ Catarrhini, "A̱khwukhwop swanta zeám" ("singes de l'Ancien Monde" in French).[1][2][3] A̱sang a̱na̱nyiuk a̱ si̱ Catarrhini mi̱ zeám ji ("singes") sot ji yet Platyrrhini (Swanta fai zeám).[1] Ndyia̱ milyon a̱kubunyiuk lilyim cong seang tsa̱stak Cercopithecidae ba ma̱ng a̱ka̱kha na,[4] á̱ Platyrrhini fwuuk a̱faan zeám ji ja di~- swak a̱kpa si̱ nat a̱tak-a̱ghyi Amerika[5][6] fwuo cat ma̱nang jok a̱sa̱khwot.[7][8] A̱ka̱kha na bibyia̱ yet a̱tityip mi̱ a̱kwon di̱ nshyia̱ ma̱ng zeám ba̱ sang nshyia̱ a̱ni, a̱wot a̱lyiak a̱ka̱kha shyia̱ fa̱fap ma̱ng Cercopithecidae swak shyia̱ Platyrrhini ba.
Ya̱fang
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]- ↑ 1.0 1.1 Geoffroy Saint-Hilaire, M.É. (1812). "Tableau des Quadrumanes, ou des animaux composant le premier Ordre de la Classe des Mammifères". Annales du Muséum d'Histoire Naturelle. Paris. 19: 85–122.
- ↑ Martin, W.C.Linnaeus (1841). A General Introduction the Natural History Mammiferous Animals, With a Particular View of the Physical History of Man, III the More Closely Allied Genera of the Order Quadrumana, or Monkeys. London: Wright and Co. printers. pp. 340, 361.
- ↑ Buffon, Georges Louis Leclerc comte de (1827). Oeuvres complètes de Buffon: avec les descriptions anatomiques de Daubenton, son collaborateur (in French). Verdière et Ladrange. p. 61.
- ↑ "Family Cercopithecidae Cercopithecids: Old World Monkeys", Mammals of Africa : Primates, Bloomsbury Publishing (UK), 2013, doi:10.5040/9781472926920.part-0018, ISBN 978-1-4729-2692-0, retrieved 2022-07-13
- ↑ Seiffert, Erik R. (2012-12-19). "Early primate evolution in Afro-Arabia". Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews (in English). 21 (6): 239–253. doi:10.1002/evan.21335. PMID 23280921. S2CID 38884357.
- ↑ Bond, Mariano; Tejedor, Marcelo F.; Campbell, Kenneth E.; Chornogubsky, Laura; Novo, Nelson; Goin, Francisco (2015-04-23). "Eocene primates of South America and the African origins of New World monkeys". Nature (in English). 520 (7548): 538–541. Bibcode:2015Natur.520..538B. doi:10.1038/nature14120. hdl:11336/79088. ISSN 0028-0836. PMID 25652825. S2CID 4456556.
- ↑ Ghyuap di̱n tyan: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedO'Neill2012 - ↑ Kay, Richard F. (2015-03-06). "New World monkey origins". Science (in English). 347 (6226): 1068–1069. Bibcode:2015Sci...347.1068K. doi:10.1126/science.aaa9217. ISSN 0036-8075. PMID 25745147. S2CID 206636402.
zeam mi̱ Swánga̱lyiatwuki, a̱gban swáng a̱lyiat ma̱sa̱t wu.