A̱ghwangkpang (nwap)
|
Á̱ lyuut ati̱kut wuni di̱n Tyap Maba̱ta̱do ja (Maba̱ta̱do) |
| Tafa | Volta–Niger peoples |
|---|---|
| A̱lyem mbyin | A̱ghwangkpang (a̱lyem) |
| Lilyem a̱ lyen lyiat, lyuut ku tyia̱ bwak ma̱ng a̱nhu a̱ni | A̱ghwangkpang (a̱lyem), Shong, Fi̱ransa, Brazilian Portuguese, Spanish |
| Khwi ku nwuan-ta̱cya̱ | Khwikristi, Khwikpaa̱pyia̱, Yoruba religion |
| A̱byin | Bini, Naijeriya, Togo, Gana, Ka̱na̱da |
| A̱lyem á̱ nyian ta̱m ma̱ng a̱nka | A̱ghwangkpang (a̱lyem) |
| Á̱ fang ma̱ | Yoruba studies |
| Described at URL | https://africanarchive.org/en/staemme/yoruba, https://africanarchive.org/de/staemme/yoruba, https://africanarchive.org/fr/staemme/yoruba |
A̱niet (nwap) A̱ghwangkpang
fa̱k (Á̱yaaghwangkpang: Ìran Yorùbá, Ọmọ Odùduwà, Ọmọ Káàárọ̀-oòjíire)ba yet sot ja ji shyia a̱tak a̱ghyui A̱frica na bai a̱ swan kai a̱ka̱vwuo ma̱ a̱di̱di̱t mi̱ a̱byin tyok Naijeriya, Bini, ma̱ng a̱byin Togo. A̱mgba̱m susot a̱ka̱vwuo byibyin jini bai nbwak a̱niet a̱ghwangkpang ba, ba̱ si̱ bu kin mbwuak yei nka a̱byin ka A̱ghwangkpang. A̱ghwangkpang kpaat cuk ji swak miliyon 44 mi̱ á̱niet Afi̱rika, a̱ bu shyim swat million mi̱ a̱cecet a̱ka̱ka̱yeang mun dungdung swanta na, ba̱ si̱ shyia̱ kpa̱sai ma̱ng a̱mgba̱m a̱memba a̱ka̱ka̱yeang Afi̱rika swanta na. Shi kpam Á̱ghwangkpang hu ma̱byin Naijeriya, na bai a̱kpa 15.5% ma̱ng shi á̱kpa a̱byin ka ma̱nang CIA nyia̱ ba̱ ntat a̱ni, ku si̱ tyia̱ mba byia̱ shi a̱kpa ka̱ nswak ma̱ng shi mami susot Afi̱rika ji a̱ni. A̱lyiak Á̱ghwangkpang lyiat di nwap A̱ghwangkpang hwa, ku yet nwap Niger-Congo ku byia shi á̱kpa la̱mba a̱lyem ku L1 á̱niet lyiat.
| Susot a̱yaaghwangkpang ma̱ a̱tung ka̱tsak | |
| shi á̱kpa | |
|---|---|
| c. ≈ 44,000,000 (2020) | |
| Nkak nyi byia tai ma̱ng shi á̱kpa á̱niet | |
| A̱byina̱ghwangkpang | ≥ 37,000,000 |
| Naijeriya | 39,500,000 (2015) |
| Benin | 1,600,000 |
| Ga̱na | 425,600 |
| Togo | 342,500 |
| A̱ka̱yeang mun dungdung swatnta (US) | 177,330 (2021) |
| Ivory Cot | 115,000 (2017) |
| Ca̱na̱da | 26,305 (2021) |
| Sierra Leone | 16,578 (2022) |
| Ireland | 10,100 (2011) |
| Ga̱mbia | 8,477 (2013) |
| Australia | 4,020 (2021) |
| Finland | 1,273 (2022) |
| Nnwap | |
| |
| khwi | |
| |
| Susot kwon byin | |
| (Yorubot) Aku · Igala · Itsekiri · Nagos · Tabom
(Gbe) Aja · Ewe · Fon · Mahi · Ogu (Kwa) Adele · Akebu · Anii · Ga · Kposo (Nupoid) Ebira · Gbagyi · Nupe (Edoid) Afemai · Bini · Esan · Isoko · Urhobo (Gur) Bariba · Losso (Diaspora) A̱fricá̱ A̱mericá̱ · A̱fro-Brazilians · A̱fro-Caribbean Á̱niet. | |