Kuniat
Taxon name | Lumbricina ![]() |
---|---|
Taxon rank | suborder ![]() |
Parent taxon | Haplotaxida, Crassiclitellata ![]() |
Means of locomotion | Downhill creep ![]() |
Á̱ fang ma̱ | Eathworms study, lumbricology ![]() |
Kuniat a̱byin yet a̱byi cet wa a̱ shyia̱ ma̱ng swat mami a̱byin ka shyia̱ Mami phylum Anelida a̱ni. Swang-a̱lyiat ji ja yet a̱lyoot tyak a̱keang da ̀vwuo a̱cetcet nman-ta̱m kwai ji (ku a̱bakwai, da̱ vwoun a̱tyu lyuut). [1].Oligochaeta. Mami nwuan taada, ba min shyia̱ a̱ mami nwuan si̱ Opitopora naat mi̱ jen nan a̱bwubwong á̱tyok bá kkwuk a̱manta bang si̱ nat á̱nyiuk, ku nang di̱ nkap'kap a̱tyok mami ba shyia̱ zaswon á̱nyiuk ba. Tyia̱fwuo khwui-vak kaladi̱tik bá tyia̱ mba mi nwuan lumbi̱ri̱ki̱na a̱ si̱ odar Hapi̱lotazi̱da,a̱wot a̱ su a̱ wa ni̱ shai.[2] Tam ma̱ng da̱ swan a̱sorong a̱ka̱sorong). Á̱ bu ngyei a̱cetcet á̱kuniat si̱ m'byin megadi̱ri̱t (a̱si bá shyia̱t tyiai a̱pyia̱ si̱ nat "a̱cetcet á̱kuniat") da̱ fwuang a̱chwuang ba̱kukkniat na ("a̱chwuang ba̱kuniat") mami tausa a̱li 'semiyakwatik tubi̱fi̱kidiya, Lumdi̱ri̱t á̱ tyan-li na mi̱ anga kili̱telum si̱ a̱mgba̱m (a̱ swak ma̱ng shi si̱ lan mikorodi̱ri̱t) ma̱ng mbeang nwuan a̱chichyip nvam ̃ba kyiak si̱ a̱tsatsak nkap kap.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Earthworm.jpg/220px-Earthworm.jpg)
Kuniat
| |
---|---|
Á̱ kbap á̱kuniat a̱byin a̱ghyang bya di̱ nang á̱ kan nwui tyan a̱ni ma̱ng a̱tsatsak yaason ki̱li̱telum | |
Kau ntyan | |
Sa: | Aukari̱yota |
Tyok: | Nyinyam |
Kutyin: | A̱nnelida |
A̱ta̱bat: | Pleistoannelida |
Á̱ta̱bat: | Sedentari̱ya |
Kwai: | Ki̱li̱telata |
Cam: | Opisi̱topora |
Tswang: | Lumbi̱riki̱na |
Á̱ shyiat a̱kuniat m'byin mami a̱byin ka byia̱ nyinyang, a̱byin ka byia̱ vwuot bwum, yaan khap nkyang ma̱di̱di̱t,[3] Nsi̱ na mun ma̱ng deti̱ritut, swat protozoa, roti̱fa, nematod, tswá zwan, fungi ma̱ng angba̱m tswá zwán.[4] Tyan mbyii̱ á̱kuniat m'byin hwa naatmbwot ma̱ng a̱khwukhwop vam nji wu.[5] A̱lyoot a̱nyiung ma̱ mami a̱cucuk nkyang nang á̱ nnyan tam ma̱ng a̱nna da̱ li a̱wot ma̱ng nkyang nang á̱ nnyan ntam ma̱ na, bi̱ri̱ng a̱nia ba swan swat kyayak da̱nian a̱ghyang a̱niet ba yong ma̱ng li chunchwuiit mi̱ byibyin nkyangswuan.
Vam
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Da̱ swan kbap, Kuniat hu shi a̱swap si̱ ma̱ng swan kyiak 10 mm (0.39 in) a̱swap ma̱ng 1 mm (0.039 in) a̱kpai si̱ nat 3 m (9.8 ft) a̱za meang shi tat 25 mm (0.98 a) a̱byit, a̱wot Lumbi̱ricut teresi̱ti̱rit si̱ a̱fun ma̱ng kuza̱ngjen yet ma̱ laai hwa. shim ̀tat mm 360 (inci 14) a̱swap.[3]
Á̱ dam kuniat ku nswak mami jhyuk nang á̱ nwuak a̱cucuk hu hwa yet A̱mentat mekongi̱yanut su a̱ tat si̱ tat mita 3 (10 ft) [10] mami Bwang kpanpaan ma̱ng a̱tak a̱ghyui Mekong ka byia̱ a̱swap ki̱lomi̱ta 4,350 (2,703 mi) mi̱ A̱ghyui Mekong mi̱ a̱tyin maso a̱za̱tak A̱siya.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Earthworm_head.svg/220px-Earthworm_head.svg.png)
Neet a̱zason bwok bai a̱zama, a̱cucuk li kuniat a̱byin hwa yet kukurung-ki-shyia̱-nta si̱ ndang dang, su nang á̱ kau si̱ nat tak tata ( si̱ nang á̱ ngye metameret) a̱ si a̱ kau vam a̱ni.[4] Furrows gabaɗaya[11] ana iya gani a waje a jikin da ke nuna sassan; pores na dorsal da nephridiopores suna fitar da wani ruwa mai danshi da kare saman tsutsa, yana ba shi damar numfashi. Banda sassan baki da dubura, kowane bangare yana ɗauke da gashin gashi masu kama da gaɓoɓin da ake kira a gefe setae[12] wanda ake amfani da su don ɗaure sassan jiki yayin motsi; da'irar saiti a kowane bangare.[12]. Ana amfani da setae na musamman na huhu don ɗaure tsutsotsin ƙasa ta hanyar shigarsu cikin jikin matayen su.
Swat ma̱ng tata̱pyia̱ ku mak
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]Da̱ jen byin, a̱kuniat m'byin bá gwut a̱chwuang a̱ngba̱m a̱nia a̱cucuk. Suna samun cikakken girma a cikin kusan shekara guda. Masana kimiyya sun yi hasashen cewa matsakaicin tsawon rayuwa a ƙarƙashin yanayin filin shine shekaru huɗu zuwa takwas, yayin da yawancin nau'ikan lambun suna rayuwa ne kawai shekara ɗaya zuwa biyu.[5]
A̱saat/kyiat
[jhyuk | jhyuk a̱tyin ka]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Earthworm_klitellum_copulation_beentree.jpg/220px-Earthworm_klitellum_copulation_beentree.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Earthworm_-_L._terrestris_cocoons.jpg/220px-Earthworm_-_L._terrestris_cocoons.jpg)